W środę,  8 lipca 2026 roku weszły w życie najważniejsze przepisy nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Główna zmiana obejmuje możliwość administracyjnego potwierdzenia istnienia stosunku pracy. W efekcie PIP może przekształcić nieprawidłowo zawarte umowy zlecenie i B2B w umowy o pracę.

Nowe przepisy a uprawnienia inspektorów pracy

Nowelizacja przepisów wprowadza dwuetapową procedurę dotyczącą postępowania inspektora pracy w przypadku wykrycia nieprawidłowości. W praktyce oznacza to, że pierwszej kolejności inspektor pracy wyda polecenie usunięcia naruszeń. Jeśli firma nie dostosuje się do tych zaleceń, okręgowy inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję o istnieniu stosunku pracy.

Inspektor może również skierować sprawę bezpośrednio do sądu. Będzie to miało szczególne znaczenie podczas ustalania istnienia stosunku pracy za wcześniejszy okres.

Decyzja inspektora pracy podlega odwołaniu. Przedsiębiorcy będą mieli na to miesiąc.

Okres przejściowy

Wprowadzenie nowych przepisów wiąże się z 12-miesięcznym okresem przejściowym. Oznacza to, że firmy, które do 8 lipca 2027 roku dobrowolnie zamienią umowy cywilnoprawne na umowy o pracę tam, gdzie faktycznie istnieje stosunek pracy, unikną grzywny.

Przedsiębiorcy, którzy nie spełnią tych wymogów, w konsekwencji mogą zostać ukarani mandatem od 2 tys. do 60 tys. zł.

B2B vs. etat

Nowelizacja zakłada, że kluczowe znaczenie będzie miał rzeczywisty sposób wykonywania pracy. O istnieniu stosunku pracy może świadczyć m.in.: wykonywanie pracy osobiście, pod nadzorem przełożonego, praca w wyznaczonych godzinach i miejscu,  stały charakter wykonywanych obowiązków, brak ryzyka gospodarczego po stronie wykonawcy. 

Wobec tego, jeśli współpraca spełnia te warunki, Kodeks pracy nie pozwala zastąpić etatu umową cywilnoprawną. Eksperci wskazują także na fakt, że najbardziej narażone na zakwestionowanie mogą być kontrakty B2B, w których wykonawca pracuje wyłącznie dla jednego klienta, wykonuje obowiązki identyczne, jak pracownicy etatowi, korzysta wyłącznie ze sprzętu i biura firmy, pracuje w sztywno określonych godzinach pod nadzorem przełożonych, nie ponosząc realnego ryzyka gospodarczego.

Interpretacje indywidualne

Wprowadzenie nowych przepisów wprowadza także możliwość uzyskania interpretacji indywidualnej Głównego Inspektora Pracy. Oznacza to, że przedsiębiorca będzie mógł skierować pytanie do GIP, czy to, w jaki sposób zatrudnienia kogoś (i co dokładnie opisał we wniosku), odpowiada stosunkowi pracy. Jeśli rzeczywista współpraca będzie wyglądała tak samo, interpretacja będzie wiążąca dla Inspekcji. Jeśli w praktyce warunki okażą się inne, interpretacja nie ochroni przedsiębiorcy przed zakwestionowaniem umowy.

Interpretacja ma zostać wydana w ciągu maksymalnie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Co ważne, od niej również będzie można się odwołać.