5 marca 2026 roku we Włoskim Instytucie Kultury w Warszawie odbyła się konferencja zatytułowana "Smaki wspólnoty. Kuchnia włoska jako przestrzeń tożsamości, pamięci i więzi społecznych" zorganizowana przez Ambasadę Włoch w Warszawie oraz Włoską Akademię Sztuki Kulinarnej (Accademia Italiana della Cucina). Wydarzenie zostało zorganizowane z okazji wpisania kuchni włoskiej na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO.

Konferencja była okazją do refleksji nad znaczeniem kuchni jako elementu tożsamości. To właśnie wspólne przygotowywanie i spożywanie posiłków, przekazywanie tradycji oraz silny związek kuchni z lokalnymi społecznościami sprawiają, że włoska kultura kulinarna została uznana za dziedzictwo całej ludzkości.

Wśród uczestników konferencji znaleźli się między innymi znani szefowie kuchni, restauratorzy, przedstawiciele branży spożywczej, a także miłośnicy włoskiej kultury kulinarnej i tradycji wspólnego stołu. Nie zabrakło również przedstawicieli świata dyplomacji oraz środowisk twórczych.

Zgromadzeni goście zostali przywitani przez gospodarza miejsca, dyrektora Włoskiego Instytutu Kultury w Warszawie, Fabio Troisi, a wydarzenie swoją obecnością zaszczycił J.E. Luca Franchetti Pardo - Ambasador Włoch.

"Wyróżniona została kultura, tożsamość, możliwość odnalezienia siebie w czymś, co jednocześnie łączy ludzi, zapewnia ciągłość i przekazywanie wartości kulturowych. Najważniejsze jest to, że w kuchni odnajdujemy nasze terytorium i poczucie przynależności - zarówno we Włoszech, jak i poza ich granicami. Nawet kiedy jesteśmy za granicą, szukamy włoskiej restauracji, ponieważ pozwala nam poczuć się jak w domu. Odnajdujemy tam nie tylko smak czy aromat, ale także wspomnienie, pamięć o tym, czym było nasze dzieciństwo i młodość. Wszystko łączy się w jedną całość właśnie dzięki kuchni. Sama w sobie jest tylko częścią tego większego doświadczenia, a ja jestem naprawdę dumny, że ta tradycja kulturowa jest tak starannie pielęgnowana. To zasługa oczywiście tych, którzy najlepiej przekazują walory włoskiej kuchni, ale to także zasługa naszych polskich przyjaciół, którzy podróżują, kochają Włochy, rozumieją prawdziwą tradycję i włoską kuchnię" - podkreślił w swoim wystąpieniu J.E. Luca Franchetti Pardo.

Kulinarna podróż przez historię i kulturę

Po przemówieniach instytucjonalnych głos zabrał Cristiano Pinzauti, przedstawiciel warszawskiego oddziału Włoskiej Akademii Sztuki Kulinarnej (Accademia Italiana della Cucina), pomysłodawca wydarzenia. Tego wieczoru pełnił również rolę moderatora panelu dyskusyjnego z udziałem ekspertów oraz przedstawicieli środowiska akademickiego.

Pierwszym prelegentem spotkania był Jacek Pałasiński, który zabrał gości w kulinarną podróż w czasie po zakamarkach Rzymu. Szczególnie ważnym doświadczeniem okazały się dla niego spotkania w środowisku międzynarodowych dziennikarzy skupionych wokół Stowarzyszenia Zagranicznych Dziennikarzy we Włoszech (Associazione della Stampa Estera in Italia), gdzie przy wspólnym stole spotykali się reporterzy z kilkudziesięciu krajów świata. To właśnie tam - jak wspominał - po raz pierwszy w pełni zrozumiał włoską ideę convivialit?, czyli radości płynącej z bycia razem, rozmowy i dzielenia się jedzeniem. Pałasiński przywołał także swoje spotkanie z Carlo Petrinim, twórcą ruchu Slow Food, które uświadomiło mu, że za każdym wyjątkowym smakiem stoi przede wszystkim jakość lokalnego produktu oraz szacunek dla miejsca, z którego on pochodzi.

Kolejną prelegentką była dr Magdalena Tomaszewska-Bolałek z Uniwersytetu SWPS. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że wpis kuchni włoskiej na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO obejmuje przede wszystkim kulturę powstającą wokół wspólnego stołu - relacje, emocje i historie przekazywane z pokolenia na pokolenie. Zwróciła uwagę, że to właśnie w tej codziennej praktyce dzielenia się posiłkiem kryje się prawdziwa wartość tradycji kulinarnej, która opowiada o tożsamości i pamięci społecznej. Jak zaznaczyła, obecność na liście UNESCO sprawia, że dana kuchnia staje się wyraźniej dostrzegalna na arenie międzynarodowej, a opowieść o smakach, produktach i tradycjach staje się jednym z najskuteczniejszych sposobów budowania zainteresowania kulturą danego kraju.

Podczas dyskusji ciekawy punkt widzenia przedstawił dr Leonardo Masi, literaturoznawca z Uniwersytetu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego, autor książki "Kuchnia Dantego", opowieści o historii kuchni, pełnej trafnych obserwacji o podobieństwach i różnicach między kulturą polską i włoską oraz licznych anegdot i ciekawostek. Masi zwrócił uwagę, że to wyróżnienie może być punktem wyjścia do głębszego poznania prawdziwej historii kuchni włoskiej, odejścia od uproszczeń i mitów oraz skupienia się na jej ewolucji i istocie - na elementach, które naprawdę ją charakteryzują. To niezwykle ważny głos w czasach uproszczeń i schematów. Masi przypomina, że kuchnia włoska to żywa tradycja, której warto przyglądać się w całej złożoności, odkrywając jej historię, ewolucję i istotę.

Ostatnim prelegentem był Sebastiano Giorgi, redaktor naczelny "Gazzetta Italia", która przybliża Polakom szeroko pojętą włoskość. Podkreślił, że sukces włoskiej kuchni tkwi w jej regionalności i lokalnych tradycjach - to doskonałość Włochów w interpretacji dostępnych składników nadaje potrawom niepowtarzalny charakter. Jak zaznaczył, prawdziwa wartość kulinariów kryje się w sercu, w chwili wspólnego przygotowywania i dzielenia się posiłkiem - w kuchni nie ma miejsca na matematyczne przepisy, liczy się pasja i autentyczność.

Kuchnia jako przestrzeń wspólnoty i dialogu

Panel dyskusyjny szybko przekształcił się w żywą wymianę myśli, w której publiczność stała się pełnoprawnym uczestnikiem rozmowy. Na sali wytworzyła się wspólnota - miejsce, w którym kultura, doświadczenie i pasja do kuchni włoskiej łączyły uczestników, a każda wypowiedź wzbogacała wspólne rozumienie tradycji i jej społecznego znaczenia.

Na zakończenie goście mogli podzielić się wrażeniami przy włoskim poczęstunku, który idealnie dopełnił wieczór. Na stole pojawiły się drobne arancini, pizzette, oraz parmigiana, a całość uzupełniały wina z regionalnych włoskich enotek, tworząc prawdziwie włoską atmosferę wspólnoty i celebracji smaku.

Konferencja "Smaki wspólnoty. Kuchnia włoska jako przestrzeń tożsamości, pamięci i więzi społecznych" pokazała, że włoska kuchnia to znacznie więcej niż zestaw przepisów - to żywa kultura, która łączy pokolenia, buduje społeczności i pozwala opowiadać historię miejsca oraz ludzi. Wspólne przygotowywanie i spożywanie posiłków, dzielenie się doświadczeniem i opowieściami tworzy przestrzeń, w której tradycja, pamięć i tożsamość stają się namacalne i odczuwalne.

Wpis na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO podkreśla, jak istotne są te praktyki w skali międzynarodowej, zwracając uwagę świata na bogactwo i różnorodność włoskiej kultury kulinarnej. Dyskusje i wymiana doświadczeń podczas konferencji pokazały, że kuchnia może być także narzędziem dialogu, edukacji i inspiracją do budowania relacji międzykulturowych.